E. Ç. koleksiyonu. (*)
"Sultanların hat muallimi"
- Hafız Osman hattı / 1642-1698 (**)
- 14.5x19cm.
- Kondisyonu çok iyi
Hafız Osman hattından dikkat çeken ifadeler şu şekildedir:
- "Kadınlara ve yaşlı adamlara vefa, cefadan daha güzeldir." (Transkript: "Eleysel vefâü aninnisaü adiymün ve cefâün ve hünne. Alerricâli kadiymün nigmel mekal.")
- “Bu ilmi sonraki nesillerden dürüst ve kabiliyetli olanlar alıp aktaracak ve onu cahillerin yorumlarından, bâtıl ehlinin istismarından ve haddi aşanların saptırmalarından koruyacaktır.” (Nesih hattıyla Hadis-i Şerif)
(*) Hattın ilk sahibi M. H. E.'un verdiği bilgiye göre eser, 1990 başlarında Ankara'da müzayededen satın alınmıştır.
(**) Hattat Bekir Er'in titiz incelemesi hattın Hafız Osman'a ait olduğun teyit etmiştir.
____________________________
Hattat Hafız Osman Efendi (1642-1698)
Hafız Osman Efendi, Osmanlı devri hat sanatının efsane isimlerinden biri belki de birincisidir. Osmanlı hat mektebinin kurucusu kabul edilen Şeyh Hamdullah’tan (1436- 1520) sonra akla gelen ilk kişi Hattat Hafız Osman’dır.
Yazdığı çok sayıda her türden yazıları, bilhassa Mushaf-ı şerifleri ve yetiştirdiği çok değerli ve çok sayıda çırakları sebebiyle “hüsn-ü hat” tarihinde büyük şöhrete ulaşmıştır. Sultan II. Mustafa'ya, III. Mustafa'ya, şehzadeliği sırasında III. Ahmed'e hocalık yaptığı devlet kayıtlarında sabittir.
Hafız Osman Efendi, bugün bile hat dünyasında en çok yazılan ve çok da rağbet edilen Hilye-i şerif yazma an’anesininin kurucusudur. Uzun zamandır yaygın olan yazıları resimsel bir tasarım halinde toparlayarak, bu sanatın standardını oluşturmuş; hilyeler duvar dekorasyonu veya yüzey süsü olarak diğer dinlerin geleneğindeki figür resimleri fonksiyonunu görür olmuştur.
Hâfız Osman ölümünden üç dört yıl önce felç geçirmiş, ancak uygulanan tedaviyle hastalığı hafif atlattığından yazılarında bir gerileme görülmemiştir.
Günümüze kalan yapıtları Topkapı Sarayı Kütüphanesi, Sabancı Müzesi ve Nasser D. Khalili koleksiyonlarında bulunmaktadır.
Kaynakça:
- TDV İslâm Ansiklopedisi, 15. cilt, İstanbul, 1997.
- Cl. Huart, Les calligraphes et les miniaturistes de l’Orient musulman, Paris, 1908.
- Kemâl Çığ, Hattat Hâfız Osman, İstanbul 1949.
- M. Uğur Derman, Türk Hat Sanatının Şâheserleri, İstanbul, 1982.
